Wat is re-integratie derde spoor?
Wanneer een werknemer langdurig ziek is, treden de verplichtingen van de Wet verbetering Poortwachter in werking. De meeste werkgevers zijn bekend met het eerste spoor (terugkeer binnen de eigen organisatie) en het tweede spoor (re-integratie bij een andere werkgever).
Maar wat gebeurt er als de grens van twee jaar (104 weken) verzuim wordt bereikt en de werknemer nog steeds niet (volledig) aan het werk is? In dat stadium kan de re-integratie in het derde spoor aan de orde komen. Wat houdt dit precies in, wanneer is het van toepassing en welke financiële risico’s loopt u als werkgever?
Wat is het derde spoor?
Re-integratie in het derde spoor start na de loondoorbetalingsverplichting van twee jaar. Het is specifiek bedoeld voor ex-werknemers die door het UWV gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn verklaard en instromen in de WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsongeschikten), een onderdeel van de WIA.
Waar het eerste en tweede spoor wettelijk verplicht zijn tijdens de eerste twee ziektejaren, is het derde spoor een traject dat plaatsvindt na deze periode. Het doel blijft ongewijzigd: de ex-werknemer begeleiden naar passend en duurzaam werk, zodat de restverdiencapaciteit optimaal wordt benut en de instroom in de uitkering wordt beperkt.
Belangrijk onderscheid: De wettelijke re-integratieplicht in het derde spoor ligt primair bij werkgevers die eigenrisicodrager (ERD) voor de WGA zijn. Bent u publiek verzekerd via het UWV? Dan voert het UWV de re-integratie uit, maar kunt u ervoor kiezen om de regie zelf te nemen om de schadelast op uw gedifferentieerde WGA-premie te beperken.
Wanneer krijgt u te maken met het derde spoor?
Na twee jaar ziekte voert het UWV de WIA-beoordeling uit. Afhankelijk van de uitkomst zijn er drie scenario’s:
Minder dan 35% arbeidsongeschikt
De werknemer heeft geen recht op een WIA-uitkering en valt buiten de WGA-instroom. De verantwoordelijkheid ligt bij de reguliere arbeidsmarkt (eventueel via de WW).
Meer dan 80% arbeidsongeschikt en duurzaam (IVA)
De werknemer stroomt in de IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten). Omdat herstel medisch niet meer mogelijk is, geldt er geen re-integratieverplichting.
Tussen de 35% en 80% arbeidsongeschikt (of volledig kans op herstel)
De werknemer krijgt een WGA-uitkering. Dit is het specifieke moment waarop het derde spoor relevant wordt.
Waarom is het derde spoor cruciaal voor de werkgever?
Veel werkgevers denken dat de verantwoordelijkheid stopt zodra de werknemer de 104 weken verzuim passeert en uit dienst treedt. Dit is echter een misvatting met potentieel grote financiële gevolgen.
Indien u eigenrisicodrager bent voor de WGA, bent u tot wel 10 jaar lang verantwoordelijk voor de kosten van de WGA-uitkering én de re-integratiebegeleiding van deze ex-werknemer. Bent u geen eigenrisicodrager? Dan betaalt u de rekening indirect via een verhoogde gedifferentieerde premie Whk (Werkhervattingkas) aan de Belastingdienst.
Verschillen tussen spoor 1, 2 en 3
Om de structuur binnen het verzuimmanagement helder te houden, vindt u hieronder een overzicht van de drie re-integratiesporen:
| Kenmerk | Eerste spoor (Spoor 1) | Tweede spoor (Spoor 2) | Derde spoor (Spoor 3) |
| Periode | Week 1 t/m 104 van ziekte | Uiterlijk week 58 t/m week 104 (vaak parallel aan spoor 1) | Na week 104 (maximaal 10 jaar) |
| Doelstelling | Terugkeer binnen de eigen organisatie | Herplaatsing bij een andere werkgever | Duurzame werkhervatting vanuit WGA |
| Status dienstverband | Actief (werknemer is in dienst) | Actief (werknemer is in dienst) | Beëindigd (ex-werknemer) |
| Kader | Wet verbetering Poortwachter | Wet verbetering Poortwachter | WIA / ERD-verplichting |
Hoe ziet een derde spoortraject eruit?
Een traject in het derde spoor is altijd maatwerk, omdat er vaak al sprake is van een langdurige medische voorgeschiedenis en opgebouwde afstand tot de arbeidsmarkt. Het traject omvat doorgaans de volgende stappen:
- Arbeidsmarktpositieprofiel: Er wordt gekeken naar de huidige benutbare mogelijkheden (rekening houdend met de UWV-beoordeling), vaardigheden en wensen van de ex-werknemer.
- Intensieve jobcoaching en actieve bemiddeling: Begeleiding bij sollicitaties, het netwerken en het benaderen van potentiële werkgevers.
- Inzet van instrumenten: Denk aan proefplaatsingen, loonkostensubsidies of de no-riskpolis om de drempel voor een nieuwe werkgever zo laag mogelijk te maken.
Derde spoor in het kort
Re-integratie in het derde spoor vormt de sluitpost van een langdurig verzuimtraject. Hoewel de actieve loondoorbetalingsverplichting na twee jaar stopt, blijven de financiële en administratieve risico’s voor de werkgever via de WGA-instroom nog jarenlang doorlopen. Een zorgvuldig en professioneel ingericht derde spoortraject is daarom van groot belang. Het biedt de ex-werknemer de nodige ondersteuning naar een duurzame terugkeer op de arbeidsmarkt, terwijl het tegelijkertijd zorgt voor een heldere beheersing van de langetermijnrisico’s binnen de organisatie.
